Jak rozmawiać z nastolatkiem o seksie?

Nie trzeba organizować jednej wielkiej i bardzo poważnej rozmowy. Często lepiej rozmawiać o tych sprawach przy różnych okazjach. Temat może pojawić się podczas oglądania filmu, rozmowy o związku, dojrzewaniu czy sytuacji, która wydarzyła się w szkole. Dzięki temu rozmowa może być bardziej naturalna. Rodzic nie musi przekazać wszystkiego podczas jednego spotkania. Nastolatek również nie musi od razu zadawać wszystkich pytań.

　Ważne jest dopasowanie rozmowy do wieku i tego, co nastolatek już wie. Można zacząć od prostego pytania: „Co już o tym wiesz?” albo „Czy rozmawiacie o tym w szkole?”. Dzięki temu łatwiej sprawdzić, jakie informacje młoda osoba już posiada. Może się okazać, że część z nich jest prawdziwa, a część pochodzi od znajomych lub z internetu i nie jest dokładna. Podczas rozmowy warto używać prostych i normalnych słów. Nie trzeba tworzyć skomplikowanych wyjaśnień. Seksualność jest częścią życia człowieka i można rozmawiać o niej spokojnie, podobnie jak o zdrowiu, relacjach czy dojrzewaniu. Jeżeli rodzic jest bardzo zawstydzony i pokazuje, że temat jest czymś złym, nastolatek może później bać się zadawać pytania.

　Nie oznacza to, że rodzic musi wiedzieć wszystko. Jeżeli nastolatek zada pytanie, na które dorosły nie zna odpowiedzi, można po prostu powiedzieć: „Nie wiem, ale możemy to sprawdzić”. Jest to lepsze niż wymyślanie odpowiedzi albo zmienianie tematu. Rozmowa o seksie nie powinna dotyczyć wyłącznie samego współżycia. Bardzo ważne są również uczucia, związki, bliskość, szacunek, granice i odpowiedzialność. Nastolatek powinien wiedzieć, że ma prawo decydować o swoim ciele. Nikt nie powinien zmuszać go do pocałunków, dotykania ani żadnego innego zachowania, którego nie chce. Tak samo ważne jest szanowanie granic drugiej osoby. Jeżeli ktoś mówi „nie”, odsuwa się, nie czuje się dobrze albo nie chce czegoś robić, należy to uszanować. Zgoda na bliskość powinna być dobrowolna. Nie można jej wymuszać namawianiem, groźbami, obrażaniem się czy wywieraniem presji. Warto powiedzieć nastolatkowi, że ma prawo zmienić zdanie. To, że wcześniej się na coś zgodził, nie oznacza, że musi zgodzić się ponownie. Może również zatrzymać sytuację, jeśli w pewnym momencie poczuje, że nie chce jej kontynuować.

　Dobrze jest również porozmawiać o presji ze strony innych. Nastolatki czasami słyszą od znajomych, że „wszyscy już to robią”. Może pojawić się poczucie, że trzeba mieć chłopaka lub dziewczynę, całować się albo rozpocząć życie seksualne, żeby nie odstawać od grupy. Warto jasno powiedzieć, że nie trzeba robić niczego tylko dlatego, że robią to inni. Każdy dojrzewa w swoim tempie. Jedna osoba zaczyna interesować się związkami wcześniej, inna później. Nie ma potrzeby ścigania się ze znajomymi. Decyzje dotyczące bliskości powinny wynikać z własnej gotowości, a nie z presji.

　Rozmowa powinna również obejmować temat antykoncepcji. Nastolatek powinien wiedzieć, że współżycie może prowadzić do ciąży i że istnieją sposoby zmniejszania tego ryzyka. Informacje powinny być prawdziwe i dostosowane do wieku. Warto wyjaśnić, że różne metody antykoncepcji działają w różny sposób i że w razie pytań można porozmawiać z lekarzem.

　Ważnym tematem są również infekcje przenoszone drogą płciową. Młoda osoba powinna wiedzieć, że kontakty seksualne mogą wiązać się z ryzykiem zakażenia. Prezerwatywy pomagają zmniejszać ryzyko wielu takich infekcji, a jednocześnie są metodą antykoncepcji. Nie warto straszyć chorobami. Lepiej spokojnie przekazać informacje i pokazać, że odpowiedzialność za zdrowie jest ważną częścią życia seksualnego. Rodzic może obawiać się, że rozmowa o antykoncepcji zachęci dziecko do rozpoczęcia współżycia. Celem takiej rozmowy nie jest jednak namawianie nastolatka do seksu. Chodzi o przekazanie mu wiedzy, która pozwala podejmować bardziej świadome i bezpieczne decyzje.

　Dobrze jest też rozmawiać o emocjach. Pierwsze związki mogą być dla nastolatka bardzo ważne. Zakochanie, zazdrość, rozstanie czy odrzucenie mogą wywoływać silne uczucia. Dorosłemu czasami wydaje się, że młodzieńczy związek nie jest poważny, ponieważ nastolatek jest jeszcze młody. Dla niego może być jednak bardzo ważny. Jeżeli nastolatek przeżywa rozstanie, nie warto mówić: „Za miesiąc o nim zapomnisz” albo „To była tylko młodzieńcza miłość”. Lepiej wysłuchać i potraktować jego emocje poważnie. Dzięki temu młoda osoba widzi, że może przyjść do rodzica również z trudniejszymi sprawami.

　Bardzo ważnym tematem jest internet. Nastolatki korzystają z komunikatorów, mediów społecznościowych i różnych aplikacji. Mogą poznawać tam nowe osoby, flirtować i tworzyć związki. Dlatego rozmowa o seksualności powinna obejmować także bezpieczeństwo w internecie. Warto porozmawiać o wysyłaniu intymnych zdjęć. Młoda osoba powinna wiedzieć, że po wysłaniu zdjęcia może stracić nad nim kontrolę. Druga osoba może je zapisać, przesłać dalej albo pokazać komuś innemu. Nawet jeśli dziś komuś ufamy, relacja może się później zmienić. W przypadku osób niepełnoletnich dochodzą do tego również poważne kwestie prawne związane z materiałami seksualnymi przedstawiającymi małoletnich. Nastolatek powinien również wiedzieć, że ktoś poznany w internecie nie zawsze jest tym, za kogo się podaje. Nie warto jednak prowadzić rozmowy wyłącznie przez straszenie. Lepiej wyjaśnić konkretne zagrożenia i powiedzieć, co można zrobić, jeśli wydarzy się coś niepokojącego.

　Ważne jest, żeby nastolatek wiedział, że w trudnej sytuacji może zwrócić się do rodzica. Jeżeli wyśle zdjęcie i później tego żałuje, ktoś zacznie go szantażować albo przekraczać jego granice, powinien mieć możliwość powiedzenia o tym dorosłemu bez obawy, że pierwszą reakcją będzie krzyk i kara.

　Rozmowa o seksie to również rozmowa o pornografii. Nastolatek może trafić na takie materiały przypadkiem albo szukać ich z ciekawości. Warto wyjaśnić, że pornografia nie jest dobrym źródłem wiedzy o prawdziwych relacjach. Pokazuje przygotowane i często nierealistyczne sytuacje. Nie pokazuje w pełni zwykłej bliskości, rozmowy, odpowiedzialności ani tego, jak różne mogą być prawdziwe relacje między ludźmi. Pornografia może również tworzyć nieprawdziwe oczekiwania dotyczące wyglądu ciała. Nastolatki często porównują swój wygląd z tym, co widzą w internecie. Może to prowadzić do niepewności i wstydu. Warto przypominać, że ludzkie ciała są różne i nie istnieje jeden właściwy wygląd.W okresie dojrzewania ciało bardzo się zmienia. Nastolatek może mieć wiele pytań i wątpliwości. Może zastanawiać się, czy rozwija się prawidłowo i czy wygląda tak jak inni. Dobrze jest spokojnie tłumaczyć, że tempo dojrzewania może być różne. Jeżeli pojawiają się problemy zdrowotne lub pytania, na które rodzic nie zna odpowiedzi, można skorzystać z pomocy lekarza.

 Nie należy wyśmiewać pytań nastolatka. Nawet jeżeli jakieś pytanie wydaje się dorosłemu dziwne albo zabawne, dla młodej osoby może być bardzo ważne. Śmiech albo komentarz typu „Co ty masz w głowie?” może sprawić, że nastolatek więcej o nic nie zapyta.Warto również uważać na przesłuchiwanie. Jeżeli nastolatek ma chłopaka lub dziewczynę, nie musi opowiadać rodzicowi o każdym szczególe swojej relacji. Młody człowiek również potrzebuje prywatności. Rodzic może rozmawiać o bezpieczeństwie, granicach i odpowiedzialności bez wymagania szczegółowych informacji o jego życiu intymnym.

　Zaufanie jest bardzo ważne. Jeśli nastolatek sam przychodzi z pytaniem, dobrze jest docenić to, że zdecydował się porozmawiać. Można powiedzieć: „Dobrze, że mnie pytasz”. Dzięki temu zwiększa się szansa, że następnym razem również zwróci się do rodzica, zamiast szukać odpowiedzi w przypadkowych miejscach.

　Nie oznacza to, że rodzic nie może mieć własnych zasad i wartości. Może powiedzieć dziecku, jakie ma zdanie na temat związków czy rozpoczęcia współżycia. Ważne jest jednak, żeby oddzielić własne przekonania od podstawowych informacji dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa.Jeżeli rodzic uważa, że nastolatek powinien poczekać z rozpoczęciem życia seksualnego, może powiedzieć o tym spokojnie i wyjaśnić dlaczego. Sama rozmowa nie powinna jednak opierać się tylko na zakazach. Młoda osoba potrzebuje również wiedzieć, jak chronić swoje zdrowie i jak reagować w trudnych sytuacjach.

　Czasami nastolatek nie chce rozmawiać. Odpowiada jednym słowem, przewraca oczami albo mówi: „Mamo, przestań”. Nie warto wtedy na siłę ciągnąć rozmowy przez godzinę. Można powiedzieć kilka najważniejszych rzeczy i zostawić otwartą możliwość powrotu do tematu.Dobrze, żeby nastolatek wiedział: „Nie musisz ze mną rozmawiać teraz, ale jeśli kiedyś będziesz miał pytanie albo problem, możesz przyjść”. Takie proste zdanie może być bardzo ważne.

　Warto również pamiętać, że rozmowa o seksie nie powinna odbyć się tylko raz. Wraz z wiekiem pojawiają się nowe pytania i nowe sytuacje. Inaczej rozmawia się z młodszym nastolatkiem, a inaczej z osobą, która jest już w pierwszym poważnym związku. Dlatego dobrze traktować ten temat jako część wielu zwykłych rozmów.

　Rodzic powinien też zwracać uwagę na bezpieczeństwo dziecka. Jeżeli nastolatek mówi, że ktoś zmusza go do kontaktów seksualnych, dotyka bez jego zgody, szantażuje go, grozi mu albo osoba dorosła próbuje nawiązać z nim seksualny kontakt, sytuację trzeba potraktować poważnie. Najważniejsze jest wtedy bezpieczeństwo młodej osoby i uzyskanie odpowiedniej pomocy.

　Nie należy obwiniać nastolatka za to, że komuś zaufał albo znalazł się w trudnej sytuacji. Pierwszą reakcją powinno być spokojne wysłuchanie i zapewnienie mu bezpieczeństwa. Dopiero później można zastanawiać się nad kolejnymi krokami.

　Dobra rozmowa o seksie nie musi być idealna. Rodzic może się zawstydzić, powiedzieć coś niezręcznie albo potrzebować chwili, żeby zastanowić się nad odpowiedzią. Najważniejsze jest to, żeby nastolatek czuł, że może zadawać pytania i nie zostanie za nie wyśmiany ani zawstydzony.

　Warto rozmawiać nie tylko o zagrożeniach. Seksualność nie powinna kojarzyć się młodej osobie wyłącznie z chorobami, ciążą i niebezpieczeństwem. To również temat uczuć, bliskości, odpowiedzialności, szacunku do siebie i drugiego człowieka. Nastolatek powinien wiedzieć, że zdrowa relacja nie opiera się na strachu, kontroli czy zmuszaniu.

　W dobrej relacji obie osoby powinny szanować swoje granice. Powinny móc powiedzieć, czego chcą, a czego nie chcą. Nikt nie powinien sprawdzać drugiej osobie telefonu, wymagać haseł, zabraniać kontaktu ze znajomymi czy zmuszać do wysyłania zdjęć. Takie zachowania nie są dowodem miłości.

　Rozmowa z nastolatkiem o seksie może być trochę niezręczna zarówno dla dziecka, jak i rodzica. Nie trzeba jednak znać idealnych słów. Najważniejsze są spokój, szczerość i szacunek. Warto odpowiadać na pytania prostym językiem, nie wyśmiewać, nie straszyć i nie udawać, że temat nie istnieje.

 Dzięki takim rozmowom nastolatek może lepiej rozumieć swoje ciało, emocje i granice. Może również nauczyć się szanować granice innych osób i podejmować bardziej świadome decyzje. Najważniejsze, żeby wiedział, że jeśli czegoś nie rozumie, boi się albo znajdzie się w trudnej sytuacji, ma obok siebie dorosłego, do którego może przyjść i powiedzieć: „Potrzebuję pomocy”.